Dekofeinizacja - co to takiego?

Kawa to znany napar na całym świecie! Wiele osób sięga po niego ze względu na działanie pobudzające, które zapewnia zawarta w nim kofeina. Obecnie jednak coraz popularniejsza staje się kawa bez kofeiny. Wyeliminowanie tej substancji z ziaren umożliwia dekofeinizacja. Jak wygląda ten proces? Dla kogo kawa bez kofeiny okaże się dobrym rozwiązaniem? Sprawdź!

Z tego artykułu dowiesz się, że:

• Dekofeinizacja to proces usuwania kofeiny przeprowadzany na zielonych, jeszcze niewypalonych ziarnach kawy, który pozwala wyeliminować minimum 97% tej substancji (w produkcie końcowym pozostaje średnio ok. 0,1 g kofeiny na 100 g).
• Wyróżnia się trzy główne metody tego zabiegu: gazową (użycie dwutlenku węgla pod wysokim ciśnieniem jako rozpuszczalnika), chemiczną (wykorzystanie atestowanych związków chemicznych wymywanych parą wodną) oraz tradycyjną wodną (wypłukiwanie kofeiny gorącą wodą i filtrowanie przez filtry węglowe).
• Napar z kawy bezkofeinowej zachowuje zbliżony profil sensoryczny do klasycznej kawy – bywa jedynie nieco jaśniejszy i mniej kwaskowaty, a samo ziarno nie traci przeciwutleniaczy, magnezu, potasu, niacyny ani kwasów tłuszczowych.
• Standardowa bezpieczna dawka kofeiny dla dorosłego człowieka wynosi około 300 mg na dobę, jednak indywidualna tolerancja zależy m.in. od uwarunkowań genetycznych regulujących tempo jej metabolizowania w organizmie.
• Kawa bezkofeinowa stanowi alternatywę dla osób pijących duże ilości kawy w ciągu dnia, a także dla grup wymagających ograniczenia stymulantów: kobiet w ciąży i karmiących, osób z dolegliwościami układu pokarmowego (refluks, choroba wrzodowa, IBS) czy przyjmujących określone leki.

Co to dekofeinizacja i jak wygląda?

Dekofeinizacja to złożony proces, którego głównym celem jest usunięcie kofeiny z kawy. Przeprowadza się go na zielonych, niewypalonych ziarnach kawy. Zabieg ten pozwala usunąć minimum 97% tej substancji. Warto zaznaczyć, że nawet kawa bezkofeinowa nie jest całkowicie pozbawiona kofeiny. Jej zawartość wynosi średnio 0,1 g na 100 g produktu.

Gazowa metoda dekofeinizacji

Obecnie stosuje się trzy metody dekofeinizacji. Pierwsza z nich została wymyślona przez niemieckiego chemika Kurta Zosela i wykorzystuje wysokie ciśnienie. Sprawia ono, że skoncentrowany dwutlenek węgla jest utrzymywany w stanie pomiędzy cieczą i gazem. Staje się rozpuszczalnikiem i usuwa kofeinę z zielonych ziaren. Proces ten nie powoduje zmian w rozmiarze ziaren kawy, jednak wymaga sporych nakładów inwestycyjnych.

Chemiczna metoda dekofeinizacji

Druga, chemiczna metoda polega na dodaniu rozpuszczalników do niewypalonej kawy. Uprzednio zostają one doprowadzone do wysokiej temperatury. Związki chemiczne reagują z kofeiną i tym samym – usuwają ją. W celu usunięcia rozpuszczalników przeprowadza się specjalne zabiegi z użyciem pary wodnej. Rozpuszczalniki są jednak w pełni bezpieczne dla zdrowia człowieka i przed ich użyciem muszą przejść odpowiednie testy żywieniowe. Metoda chemiczna jest obecnie najpopularniejszą metodą dekofeinizacji.

Tradycyjna metoda dekofeinizacji

Najprostsza metoda dekofeinizacji polega na płukaniu ziaren kawy gorącą wodą tak długo, aż zostanie pozbawiona kofeiny. Następnie woda zostaje przepuszczona przez filtry węglowe, które również usuwają kofeinę. Ziarna umieszcza się z powrotem w przefiltrowanym roztworze, co pozwala przywrócić część uwolnionych substancji – mowa tu o aromatach i walorach smakowych. Obecnie producenci coraz częściej dodają do wody dodatkowe komponenty smakowe i aromatyczne, aby zminimalizować negatywne skutki tego procesu.

Słów kilka o kofeinie

Kofeina jest organicznym związkiem chemicznym, który znajduje się w wielu surowcach roślinnych, nie tylko w ziarnach kawy. To łagodny stymulant ośrodkowego układu nerwowego, którego działanie osłabia się wraz z wydalaniem substancji z organizmu.

To właśnie kofeina odpowiada za działanie pobudzające kawy. Dodatkowo może poprawiać nastrój, czy pozbyć się uczucia senności i znużenia. Bezpieczne, dzienne dawki kofeiny różnią się w zależności od potrzeb i kondycji organizmu. Uznaje się, że dorosła osoba może przyjąć około 300 mg kofeiny w ciągu doby. Przekroczenie tej dawki może nieść za sobą negatywne skutki, na co powinien zwrócić uwagę każdy miłośnik czarnego naparu.

Co zawiera i jak smakuje kawa bezkofeinowa?

Kawa bezkofeinowa niewiele różni się od tradycyjnego, czarnego naparu. Jej smak jest niemalże identyczny. Może być jedynie mniej kwaskowata i jaśniejsza w kolorze. W przypadku chemicznej metody dekofeinizacji w naparze mogą być wyczuwalne śladowe ilości chemicznych rozpuszczalników, jednak nie jest to żadna reguła. Ostateczny smak jest uzależniony w dużej mierze od rodzaju i pochodzenia ziaren.

Kawa bez kofeiny nie ma właściwości pobudzających, jednak może zawierać więcej kwasów tłuszczowych, niacyny, potasu, magnezu, czy cennych przeciwutleniaczy. Poza tymi kilkoma aspektami niewiele różni się od tradycyjnej kawy z kofeiną.

Kawa bezkofeinowa – dla kogo?

Kawa bezkofeinowa jest świetnym rozwiązaniem dla każdej osoby, która chce ograniczyć spożywanie kofeiny i nie musieć przy tym rezygnować z charakterystycznego smaku kawy. Zaleca się, by spożywanie kofeiny ograniczyły:

• kobiety w ciąży i karmiące piersią,
• osoby cierpiące na niektóre choroby, np. zespół jelita wrażliwego, refluks czy chorobę wrzodową żołądka,
• osoby spożywające niektóre leki, m.in. z ibuprofenem.

Każdy organizm nieco inaczej reaguje na zawartą w kawie kofeinę. Ma to związek z dziedziczeniem genu, który jest odpowiedzialny za rozkład kofeiny w organizmie. U niektórych proces ten może przebiegać wolniej, a co za tym idzie – spożywanie kofeiny nawet w dopuszczalnych dawkach może skutkować złym samopoczuciem. To kolejna sytuacja, w której kawa bezkofeinowa może okazać się idealną alternatywą. Osoby, które spożywają duże ilości kawy i chcą uniknąć przedawkowania kofeiny – mogą śmiało pić zarówno kawę z kofeiną, jak i kawę bez kofeiny.

Dzięki dekofeinizacji kawa staje się napojem dostępnym dla szerszego grona osób. Dotychczas rezygnowałeś z czarnego naparu właśnie ze względu na tę substancję? Już teraz nie musisz tego robić!

Najczęściej zadawane pytania o dekofeinizacji

Na czym polega usuwanie kofeiny za pomocą dwutlenku węgla?

Metoda gazowa wykorzystuje skroplony pod wysokim ciśnieniem dwutlenek węgla w stanie nadkrytycznym, łączącym właściwości gazu oraz cieczy. W takich warunkach związek działa jak selektywny rozpuszczalnik, który skutecznie przenika zielone ziarna i wiąże cząsteczki kofeiny. Proces ten nie narusza struktury fizycznej ziaren ani ich rozmiaru, pozwalając na precyzyjne usunięcie alkaloidu przed etapem wypalania.

W jaki sposób filtry węglowe oczyszczają wodę w procesie wodnym?

W tradycyjnej metodzie wodnej surowe ziarna są wielokrotnie płukane gorącą wodą, która wypłukuje z nich kofeinę wraz ze związkami aromatycznymi. Otrzymany roztwór przepuszcza się następnie przez złoża filtrów z węgla aktywnego, zatrzymujące wyłącznie cząsteczki kofeiny. Oczyszczona woda nasycona naturalnymi aromatami wraca do ziaren, co pozwala przywrócić im profil sensoryczny i cenne walory smakowe.

Jak proces pozbawiania kofeiny modyfikuje profil sensoryczny naparu?

Kawa poddana procesowi usuwania kofeiny charakteryzuje się zazwyczaj nieco łagodniejszą, mniej wyczuwalną kwasowością oraz odrobinę jaśniejszą barwą przygotowanego naparu. Większość pierwotnych nut smakowych zostaje zachowana dzięki zaawansowanym technologiom ekstrakcji. Ostateczny profil sensoryczny w filiżance zależy przede wszystkim od botanicznego gatunku ziaren, kraju ich pochodzenia oraz stopnia końcowego wypalenia w palarni.