Opakowanie wiele Ci powie, czyli jak czytać oznaczenia na kawie.

Mieliście tak kiedyś, że chcieliście kupić kawę ziarnistą w sklepie, ale opakowanie nic Wam nie mówiło? Oprócz obietnic, że są to wysokiej jakości ziarna, starannie selekcjonowane, nie było tam żadnej informacji co to za rodzaj ziarna i skąd pochodzi. A to są ważne informacje, mamy prawo wiedzieć co jest w środku. Ten wpis może Wam pomóc zrozumieć co znajduje się w opakowaniu i pomóc wybrać najlepszą kawę dla siebie.

Rodzaj kawy: Arabica vs Robusta

Kawowe etykiety to prawdziwa kopalnia informacji, które mogą pomóc nam wybrać idealną kawę. Na początku przyjrzyjmy się podstawowemu podziałowi ziaren kawy. Dwa główne i najbardziej znane rodzaje kawy to Arabica i Robusta. Arabika stanowi aż 70% upraw. Na opakowaniu powinna się znaleźć się informacja przynajmniej o rodzaju ziaren np.: Arabika i Robusta. Najlepiej jeśli jest umieszczona procentowa zawartość ziaren np. 100% Arabika, 80% Robusta.

• Arabica: Jest bardziej delikatna, ma łagodny smak i zawiera mniej kofeiny. Znana jest z bogatego profilu smakowego z nutami owoców i kwiatów. Kawy oznaczone jako 100% Arabica są bardziej cenione przez kawoszy i często pochodzą z wyższej półki.
• Robusta: Charakteryzuje się mocniejszym, bardziej gorzkim smakiem i wyższą zawartością kofeiny. Ma ziemisty, często orzechowy smak i jest bardziej odporna na choroby, co czyni ją tańszą w uprawie.

Metody parzenia

Na opakowaniu znajdziecie informację do jakiej metody parzenia jest przeznaczona kawa. Warto na to zwrócić uwagę, gdyż do ekspresów ciśnieniowych zastosujemy inne ziarna niż do ekspresu przelewowego czy dripa.

Pochodzenie kawy, a nuty smakowe

Kolejną ważną informacją jest pochodzenie ziaren kawy. Region uprawy wpływa na smak kawy, dzięki specyficznym warunkom klimatycznym i glebowym. Każdy region charakteryzuje się unikalnymi warunkami, które nadają kawie jej niepowtarzalne cechy smakowe i aromatyczne. Poniżej przedstawiamy niektóre z najważniejszych regionów uprawy kawy na świecie oraz ich charakterystykę:

• Ameryka Południowa (Brazylia, Kolumbia): Kawa z tych regionów ma często nuty czekolady, orzechów i karmelu.
• Ameryka Łacińska (Gwatemala, Kostaryka): Ziarna te charakteryzują się zrównoważonym smakiem z nutami owoców, kwiatów oraz delikatną kwasowością. Często można w nich wyczuć nuty cytrusowe, karmelowe i czekoladowe.
• Afryka (Etiopia, Kenia): Kawy afrykańskie są znane z jasnych, owocowych nut, takich jak jagody, cytrusy i kwiaty. Idealne dla miłośników przyjemnej kwasowowści w naparze.
• Azja (Indonezja, Wietnam): Kawa z Azji ma zwykle cięższy, ziemisty profil smakowy z nutami przypraw i drewna.

Jeśli już mamy na opakowaniu kraj pochodzenia kawy, lepiej nam będzie znaleźć idealną dla siebie - taka, która będzie nam smakować. Jeśli wolisz słodkie, delikatne kawy wybierz brazylijskie ziarna. Będzie odpowiednia dla wszystkich, którzy nie lubią kwasowości w filiżance. Kawy z Gwatemali mają złożony smak i będą doskonałe dla fanów czekoladowo-orzechowych nut. Dla miłośników owocowości polcamy afrykańskie kawy.

Stopień palenia ma znaczenie!

Stopień palenia jest kluczowy dla smaku kawy i jest często przedstawiany w formie graficznej, na przykład poprzez ilustracje ziarenek kawy. Taki sposób pomaga kawoszom łatwo zrozumieć, jakie cechy smakowe mogą oczekiwać od danej kawy. Ziarna palone na jasny kolor mają łagodniejszy, herbaciany smak z nutami owocowymi i są najczęściej przeznaczone do metod alternatywnych. Doskonale sprawdzą się do przygotowania kawy w dripie, Chemexie, AeroPressie czy w ekspresie przelewowym. Natomiast ciemniej palone ziarna oferują intensywniejszy, gorzki smak z wyraźnymi nutami czekolady i orzechów. Taka wizualizacja pozwala szybko zidentyfikować preferowany profil smakowy kawy i podjąć świadomą decyzję zakupową. Na opakowaniach możecie spotkać się z takimi terminami jak:

• Light Roast (jasne palenie): Delikatny smak, wyraźna kwasowość i nuty owocowe. Idealne do metod przelewowych.
• Medium Roast (średnie palenie): Zrównoważony smak z lekką kwasowością i nutami karmelu oraz czekolady. Uniwersalne, idealne do ekspresów ciśnieniowych, często też nadadzą się do przelewów.
• Dark Roast (ciemne palenie): Intensywny, gorzki smak z nutami czekolady, przypraw i dymu. Najlepsze do espresso typu włoskiego. Na infografikach ziarenek ciemne palenie jest oznaczone jako np. 5/5.
• Omniroast: W świecie kawy wyróżnia się też palenie uniwersalne, czyli omniroast. Kawa wypalona w taki sposób doskonale nada się zarówno do ekspresów ciśnieniowych, jak i metod przelewowych.

Data palenia i data ważności, czyli do kiedy kawa dobrze smakuje

Świeżość jest kluczowa dla smaku kawy. Przy zakupie kawy, niezależnie czy robisz to online, czy w sklepie stacjonarnym, warto zwrócić uwagę na datę palenia ziaren. Renomowani producenci zawsze zamieszczają tę informację na opakowaniu. Okres przydatności do spożycia kawy to zazwyczaj 2 lata od daty palenia, choć niektóre palarnie oferują kawy z terminem przydatności wynoszącym nawet 36 miesięcy, a inne tylko 6 miesięcy. Najlepiej wybierać świeżo paloną kawę.. Od 2 tygodni do 3-4 miesiecy kawa osiąga swój najpełniejszy i najbardziej zbalansowany smak. Jednak nie trzeba przesadzać – kawa zapakowana i wypalona pół roku temu nadal może być doskonałej jakości. Co więcej, niektóre kawy rozwijają pełnię swojego smaku dopiero po pewnym czasie od palenia.

Szukajcie daty palenia na opakowaniu – im bliższa data, tym lepiej, jednak należy wspomnieć, że w okresie do 14 dni od daty palenia wciąż trwa proces odgazowania ziaren. W tym czasie ziarna wydzielają dwutlenek węgla, co może wpływać na ekstrakcję kawy i jej smak. Dlatego, choć świeżość jest ważna, warto dać kawie kilka dni na "odpoczęcie" po wypaleniu, aby osiągnęła pełnię swoich aromatów i smaków.

Sposób i grubość mielenia ziaren

Najlepsza w smaku jest kawa świeżo zmielona, co do tego nie ma wątpliwości. Poza tym należy wspomnieć, że do różnych metod parzenia kawy w inny sposób zmielimy ziarna. Odpowiednie mielenie ma kluczowy wpływ na smak i jakość przygotowanego naparu. Jeśli kupujecie kawę mieloną, również zwróćcie uwagę na sposób mielenia. Oto kilka najważniejszych typów mielenia kawy ziarnistej oraz ich odpowiednie zastosowania:

• Extra Fine (bardzo drobno mielona): Do tradycyjnego parzenia, kawa po turecku.
• Fine (drobno mielona): Do espresso - drobne mielenie pozwala na uzyskanie bogatego, intensywnego smaku i kremowej pianki w kawie.
• Medium (średnio mielona): Do dripów, kawiarki.
• Coarse (grubo mielona): Do french pressów, cold brew i chemexu.

Sposób mielenia kawy wpływa na szybkość ekstrakcji oraz na ilość wydobytych aromatów i związków smakowych. Zbyt drobne mielenie może prowadzić do nadmiernej ekstrakcji, co skutkuje gorzkim smakiem, natomiast zbyt grube mielenie może spowodować, że kawa będzie wodnista i mało wyrazista. Dlatego wybór odpowiedniego mielenia w zależności od preferowanej metody parzenia jest kluczowy dla uzyskania najlepszego smaku. Warto również samemu eksperymentować i próbować szukać idealnych ustawień.

Profil smakowy

Niektóre opakowania zawierają informacje o profilach smakowych, czyli nutach smakowych, które możecie wyczuć w kawie. Zrozumienie profilu smakowego może pomóc w wyborze kawy, która najlepiej odpowiada naszym preferencjom. Niektórzy wolą posmak czekolady w kawie, a nie znoszą kwasowości, więc informacja o tym na opakowaniu kawy jest niezwykle przydatna.

• Czekolada, orzech, karmel: typowe dla kaw z Ameryki Południowej.
• Jagody, cytrusy, kwiaty: charakterystyczne dla kaw afrykańskich.
• Przyprawy, drewno, ziemistość: często spotykane w kawach z Azji.
• Dużo kwasowości: kawy z Rwandy, Kenii, Etiopii.
• Dużo słodyczy, mało kwasowości: kawy z Brazylii, Gwatemalii.

Przy profilu smakowym producenci często podają w sposób graficzny (kropeczki) intensywność kwasowości, słodyczy i goryczy w kawie. Taka informacja pozwala nam jeszcze lepiej dostosować wybór kawy do własnego smaku.

Metoda obróbki

Metoda obróbki ziaren kawy wpływa na ich ostateczny smak, dlatego jest kluczowym etapem w procesie produkcji kawy. Każda technika obróbki przynosi unikalne rezultaty, które mogą podkreślić różnorodne aspekty profilu smakowego ziaren. Oto najpopularniejsze metody:

• Washed (myta): Ziarna są myte w wodzie, co nadaje kawie czysty, jasny smak z wyraźną kwasowością.
• Natural (sucha): Ziarna są suszone na słońcu, co nadaje kawie bardziej intensywny, owocowy smak.
• Honey (miodowa): Ziarna są częściowo myte i suszone z pozostawieniem części miąższu, co daje zbalansowany, słodki smak.

W ostatnim czasie coraz większą popularność zdobywa metoda obróbki fermentacji beztlenowej -anaerobic. Jest to innowacyjna technika, która polega na fermentowaniu kawowych wiśni w kontrolowanych warunkach beztlenowych. Często dodaje się do niej owoce czy alkohol. Kawa poddana temu procesowi często charakteryzuje się większą złożonością smaków, wyraźnymi nutami owocowymi, kwiatowymi oraz wyższą słodyczą. Fermentacja beztlenowa może również wydobyć unikalne smaki, które są trudne do osiągnięcia innymi metodami obróbki.

Data zbioru i wysokość upraw

Niektóre opakowania kawy podają również datę zbioru. Data zbioru informuje, kiedy ziarna zostały zebrane, co może pomóc w ocenie świeżości kawy. Data palenia natomiast, to moment, kiedy ziarna zostały wypalone – im świeższa kawa, tym lepiej.

Wysokość, na której uprawiana jest kawa, wpływa na jej smak. Kawy uprawiane na większych wysokościach mają zwykle bardziej złożone i intensywne profile smakowe. Informacja o wysokości uprawy często jest podawana w metrach nad poziomem morza (m n.p.m.).

Oznaczenia literowe na opakowaniach kawy

Kiedy kupujesz kawę, na opakowaniach często możesz znaleźć różnorodne oznaczenia literowe, które dostarczają ważnych informacji na temat ziaren, ich pochodzenia oraz metod obróbki. Oto niektóre z najczęściej spotykanych oznaczeń literowych.

• Litery i cyfry odnoszą się do wielkości i jakości ziaren. W przypadku ziaren kawy, większe ziarna zazwyczaj oznaczają wyższą jakość. Najczęściej używa się liczb odnoszących się do rozmiaru sita (8 - 20), gdzie liczba oznacza 64 część cala. Na przykład, ziarna oznaczone jako rozmiar 8 przeszły przez otwory sita o wielkości 8/64 cala. Jednak takie małe ziarna są niskiej jakości. Z tego powodu używa się zazwyczaj podwójnej numeracji. Ziarna klasy 17/18 są już uznawane za bardzo wysokiej jakości. Do mierzenia wilekości ziaren używa się specjalnych miarek z dziurami.

  Z kolei w Kenii stoduje się literowe oznaczenia wielkości ziaren. Na przykład AAA odnosi się do największych i często uznawanych za najlepsze ziarna. Są to kawy najwyższej jakości, cenione za bardziej złożony i intensywny profil smakowy. Literka A oznacza nieco mniejsze ziarna, a B jeszcze mniejsze. Kawy z Kolumbii mogą być oznaczane słownie. Ziarna klasy 17/18 i AAA są określane jako Supreme, podczas gdy mniejsze ziarna noszą nazwę Excelso.

• SHB (Strictly Hard Bean) / SHG (Strictly High Grown) to klasyfikacja wysokości upraw. Oznaczenia te stosowane są głównie w Ameryce Środkowej i Południowej i wskazują, że kawa została uprawiana na dużych wysokościach (powyżej 1200 metrów nad poziomem morza). Wyższe położenie plantacji często przekłada się na wolniejsze dojrzewanie ziaren, co skutkuje bardziej złożonym smakiem.
• EP (European Preparation) to standardy przygotowania ziaren. To oznacza, że kawa została starannie ręcznie wyselekcjonowana, aby usunąć defekty i zapewnić najwyższą jakość ziaren. Kawa EP ma bardzo niski poziom defektów, co przekłada się na czystszy smak naparu.
• FT (Fair Trade) to certyfikaty sprawiedliwego handlu. Oznaczenie to wskazuje, że kawa została wyprodukowana zgodnie z zasadami Fair Trade, co oznacza, że producenci otrzymują uczciwą cenę za swoje produkty, a ich praca odbywa się w godziwych warunkach.
• BIO / Organic wskazuje, że kawa została wyprodukowana bez użycia sztucznych nawozów, pestycydów czy herbicydów, co jest korzystne zarówno dla środowiska, jak i zdrowia konsumentów.
• Decaf wskazuje, że kawa została pozbawiona większości kofeiny.

Mam nadzieję, że teraz czytanie etykiet na kawie będzie dla Was prostsze i bardziej zrozumiałe. Pamiętajcie, że każde z tych oznaczeń może wpłynąć na Wasze doświadczenie smakowe, więc warto zwracać na nie uwagę. Eksperymentujcie, odkrywajcie i delektujcie się kawą w pełni świadomie!