Kawa specialty w ekspresie NIVONA - czy to ma sens?

Kawa specialty najczęściej kojarzy się z dripperem V60, Chemexem, AeroPressem albo ekspresem kolbowym. To właśnie przy tych metodach mówi się o precyzyjnym mieleniu, temperaturze wody, czasie ekstrakcji i recepturze dopasowanej do konkretnych ziaren. Nic więc dziwnego, że osoby kupujące dobry ekspres automatyczny zadają nam pytanie: czy warto wsypywać kawę specialty do ekspresu NIVONA?

Nasza odpowiedź brzmi: tak, ale trzeba wiedzieć, czego oczekiwać od automatu i jak go ustawić.

Ekspresy NIVONA pozostawiają użytkownikowi spory wpływ na sposób przygotowania kawy. System Aroma Balance, regulacja temperatury, mocy, ilości wody i stopnia mielenia, preinfuzja oraz możliwość zmiany parametrów pozwalają zauważyć różnice pomiędzy poszczególnymi ziarnami. W wyższych seriach możliwości personalizacji są jeszcze większe.

Nie oznacza to jednak, że automat zastąpi dobrze ustawiony ekspres kolbowy albo przelew przygotowany według dokładnej receptury. To dwa różne sposoby parzenia. NIVONA daje coś innego: możliwość przygotowania dobrej kawy specialty przy zachowaniu wygody ekspresu automatycznego.

Czym jest kawa specialty?

Kawa specialty to kawa z segmentu najwyższej jakości, w której znaczenie ma nie tylko smak w filiżance, ale cały proces jej powstawania - od odmiany botanicznej i miejsca uprawy, przez zbiór i obróbkę owoców, aż po sposób palenia ziaren. Takie kawy wyróżniają się czystym, złożonym profilem sensorycznym i pozwalają odkrywać smaki charakterystyczne dla konkretnego kraju, regionu, plantacji, a czasem nawet pojedynczej partii zbioru.

Przez wiele lat w branży kawowej za jeden z wyznaczników specialty przyjmowano wynik co najmniej 80 punktów na 100 w profesjonalnej ocenie sensorycznej. Obecnie Specialty Coffee Association patrzy na kawę szerzej - pod uwagę brane są jej charakterystyczne cechy sensoryczne, takie jak aromat, smak czy tekstura, ale również pochodzenie, sposób obróbki, producent i inne elementy wpływające na wartość danej kawy.

Kawy specialty są szczególnie popularne wśród miłośników alternatywnych metod parzenia, takich jak V60, Chemex czy AeroPress. Metody przelewowe dobrze pokazują delikatne nuty owocowe, kwiatowe i herbaciane, dlatego bardzo jasne palenia często przygotowywane są właśnie z myślą o przelewie. Specialty nie oznacza jednak wyłącznie kaw przelewowych. W palarniach znajdziemy również kawy specialty palone pod espresso oraz uniwersalne profile omniroast, które dobrze sprawdzają się w ekspresach kolbowych i automatycznych.

W jednej paczce możemy znaleźć Brazylię z wyraźnymi nutami czekolady, orzechów i karmelu, a w innej Etiopię przypominającą cytrusy, jaśmin czy dojrzałe owoce. Smaki te nie są dodawane do ziaren - wynikają między innymi z odmiany kawowca, warunków uprawy, metody obróbki oraz sposobu palenia.

Kawy specialty są zazwyczaj droższe od kaw komercyjnych, sklepowych, ale za wyższą ceną stoi starannie wyselekcjonowany surowiec, większa dbałość o jakość oraz możliwość poznania pochodzenia i charakteru konkretnej kawy. To propozycja przede wszystkim dla osób, które chcą odkrywać różnice pomiędzy ziarnami, regionami i metodami obróbki oraz oczekują wysokiej jakości doznań w filiżance.

I właśnie tutaj pojawia się ciekawe pytanie: czy tak dobre i tym samym droższe ziarna warto wsypywać do ekspresu automatycznego NIVONA? Wbrew pozorom - zdecydowanie tak. Trzeba jedynie odpowiednio dobrać kawę i wykorzystać możliwości regulacji ekspresu.

Czy ekspres automatyczny nie zmarnuje dobrej kawy?

To jedna z częstszych wątpliwości osób, które zaczynają interesować się kawą specialty. Dobry automat nie musi marnować dobrych ziaren, które przecież kosztują niemało. Trzeba jednak pamiętać, że możliwości kontroli procesu parzenia są inne niż w ekspresie kolbowym czy podczas przygotowywania kawy metodą przelewową.

Barista może dokładnie ustawić gramaturę kawy, uzysk, czas ekstrakcji i wiele innych parametrów. Ekspres automatyczny część tych decyzji podejmuje samodzielnie. W NIVONIE pozostaje jednak kilka ustawień, które bardzo wyraźnie wpływają na smak.

Ekspres nie poprawi słabej kawy, ale dobre ziarna dają mu znacznie większy potencjał. Dlatego stosowanie kaw specialty w NIVONIE zdecydowanie ma sens, szczególnie jeśli pijemy głównie espresso i kawy czarne.

Aroma Balance System - szczególnie ważny przy kawach specialty

Jedną z najciekawszych technologii NIVONA jest Aroma Balance System. Pozwala ona zmieniać przebieg procesu parzenia, dzięki czemu z tych samych ziaren możemy uzyskać kawy różniące się charakterem.

To szczególnie interesujące właśnie przy kawie specialty. Wystarczy pozostawić tę samą moc, temperaturę i objętość napoju, a następnie przygotować kawę na różnych profilach Aroma Balance. Różnica jest wyraźna.

Średnio palona Brazylia na jednym profilu może być łagodniejsza, słodsza i mocniej czekoladowa, natomiast na innym bardziej intensywna i zdecydowana. Przy owocowej Kolumbii możemy z kolei szukać ustawienia, które najlepiej pokaże jej słodycz, kwasowość i owocowy charakter.

W zależności od modelu ekspresy NIVONA oferują różną liczbę profili Aroma Balance. Wyższe serie dają pod tym względem większe możliwości eksperymentowania, bo posiadaja aż 5 profili parzenia (np. 8103, 8107, 8112, 8141 Pro, 9101, 9103).

Stopień mielenia - niewielka zmiana, duża różnica

Drugim bardzo ważnym parametrem jest stopień mielenia ziaren. Wpływa on na sposób, w jaki woda przepływa przez zmieloną kawę i jak intensywnie wydobywane są z niej związki odpowiedzialne za smak i aromat.

Jeżeli kawa jest wodnista, mało aromatyczna i wyraźnie kwaśna, można spróbować nieco drobniejszego mielenia. Jeśli natomiast w filiżance pojawia się ciężka gorycz, cierpkość i nieprzyjemnie suchy finisz, warto sprawdzić odrobinę grubsze ustawienie.

Zmiany najlepiej wykonywać stopniowo. Nie warto od razu ustawiać młynka w skrajnej pozycji. Po zmianie dobrze przygotować kilka napojów i dopiero wtedy ocenić rezultat.

Temperatura parzenia a kawa specialty

Kawa specialty potrafi bardzo wyraźnie reagować na zmianę temperatury. Dlatego możliwość jej regulacji w ekspresie automatycznym jest bardzo przydatna.

Jako punkt wyjścia możemy przyjąć prostą zasadę:

• przy jaśniej palonej kawie warto sprawdzić wyższą temperaturę,
• przy średnim paleniu można zacząć od temperatury średniej lub wysokiej,
• przy ciemniej palonych ziarnach warto spróbować niższej temperatury, jeśli w naparze dominuje gorycz.

Nie jest to jednak sztywna receptura. Dwie podobnie palone kawy mogą zachowywać się zupełnie inaczej. Ostatecznym kryterium zawsze powinien być smak w filiżance.

Jednostka zaparzająca i ilość kawy

W ekspresie automatycznym nie odmierzamy ręcznie porcji kawy tak jak w kolbie. Wybieramy moc napoju, a urządzenie dobiera odpowiednią ilość ziaren.

W nowszych ekspresach NIVONA z serii NIVO stosowane są bardziej zaawansowane jednostki zaparzające RomaticaPlus, a w wybranych modelach komora może pomieścić do 16 g zmielonej kawy (8103, 8107, 8112, 8141 Pro, 9101, 9103.

Większa pojemność ma znaczenie szczególnie wtedy, gdy zależy nam na intensywnym espresso albo większej kawie czarnej. Ekspres może wykorzystać większą porcję ziaren zamiast jedynie zwiększać ilość wody przepływającej przez niewielką porcję kawy.

W praktyce pomaga to zachować odpowiednią intensywność i pełniejsze body napoju.

Preinfuzja – zanim rozpocznie się właściwe parzenie

Na jakość ekstrakcji wpływa również wstępne zaparzanie, czyli preinfuzja. Przed rozpoczęciem właściwego procesu zmielona kawa zostaje zwilżona niewielką ilością wody.

Pomaga to przygotować cały krążek kawowy do dalszej ekstrakcji i bardziej równomiernie wydobywać związki odpowiadające za smak i aromat.

Użytkownik nie musi samodzielnie ustawiać czasu preinfuzji. Proces jest kontrolowany przez ekspres, a na ostateczny charakter naparu możemy wpływać między innymi przez Aroma Balance, temperaturę, moc, mielenie i objętość kawy.

Jaką kawę specialty wybrać do ekspresu NIVONA?

W naszym sklepie znajdziecie szeroki wybór kaw specialty wypalonych z myślą o eskpresach ciśnieniowych. Są to kawy pochodzące zarówno z polskich palarni, które obecnie prezentują naprawdę wysoki poziom oraz z zagranicznych np. włoska Bazzara. Jednak trzeba pamiętać, że nie każda kawa specialty będzie równie łatwa do przygotowania w ekspresie automatycznym.

Jeżeli ziarna zostały wypalone bardzo jasno z myślą przede wszystkim o V60, Chemexie czy AeroPressie, automat może nie pokazać pełni ich możliwości. Nie oznacza to, że nie można ich używać, ale znalezienie dobrych ustawień będzie trudniejsze.

Do ekspresów NIVONA najczęściej warto wybierać:

• kawy o średnim stopniu palenia,
• kawy medium-light przygotowane pod espresso,
• ziarna oznaczone jako omniroast,
• kawy specialty palone z myślą o ekspresach ciśnieniowych.

Taki profil pozwala najczęściej dobrze połączyć słodycz, owocowość i aromat z odpowiednim body charakterystycznym dla kawy przygotowywanej ciśnieniowo.

A co z bardzo jasnym paleniem?

Bardzo jasno palone ziarna również można przygotować w NIVONIE, szczególnie w modelach z szeroką regulacją parametrów i większą liczbą profili Aroma Balance. Sama często wrzucałam takie ziarna do swojego ekspresu, mając ochotę na inną niż zazwyczaj kawę o owocowym profilu.

Trzeba jednak liczyć się z tym, że kawa może być bardziej kwasowa i mniej rozwinięta niż ta sama partia przygotowana dobrze dopracowaną metodą przelewową.

Jeżeli kupujemy bardzo jasno paloną, delikatną kawę przede wszystkim po to, aby szukać w niej jaśminu, bergamotki, cytrusów czy subtelnych nut tropikalnych, V60 może pokazać te aromaty wyraźniej i lepiej.

Jeśli natomiast zależy nam na tym, aby codziennie przygotować bardzo dobrą, świeżo mieloną kawę jednym przyciskiem, automat NIVONA będzie znacznie wygodniejszym rozwiązaniem.

Nie ustawiaj wszystkiego na maksimum

Jednym z częstszych błędów jest założenie, że droższa i lepsza kawa wymaga maksymalnych ustawień ekspresu.

Największa moc, najwyższa temperatura, najdrobniejsze mielenie i najbardziej intensywny profil Aroma Balance jednocześnie wcale nie muszą dać najlepszej filiżanki.

Kawa specialty często pokazuje najwięcej wtedy, gdy zachowamy odpowiedni balans. Zbyt intensywna ekstrakcja może skończyć się ciężką, gorzką i cierpką kawą.

Najlepiej zmieniać jeden parametr na raz:

1. profil Aroma Balance,
2. temperaturę,
3. stopień mielenia,
4. moc kawy,
5. objętość napoju.

Dzięki temu łatwiej określić, która zmiana rzeczywiście poprawiła smak.

Espresso, kawa czy americano - od czego zacząć?

Gdy testujemy nową kawę specialty, najlepiej zacząć od espresso albo niewielkiej kawy czarnej. W krótszym napoju łatwiej wychwycić różnice pomiędzy profilami Aroma Balance, temperaturą czy ustawieniami młynka.

Jeśli lubimy duże kawy, warto również spróbować americano. Espresso zostaje wtedy uzupełnione gorącą wodą, zamiast przepuszczać bardzo dużą ilość wody przez jedną porcję zmielonych ziaren.

Przy niektórych kawach pozwala to zachować czystszy aromat i przyjemniejszą strukturę napoju.

Kawa specialty z mlekiem - czy warto?

Zdecydowanie tak. Trzeba tylko odpowiednio dobrać ziarna.

Do cappuccino, flat white czy latte dobrze sprawdzają się kawy specialty z Brazylii, Kolumbii, Gwatemali czy Salwadoru, w których możemy znaleźć nuty:

• czekolady,
• karmelu,
• orzechów,
• nugatu,
• suszonych owoców.

Mleko naturalnie łagodzi kwasowość i częściowo przykrywa najbardziej subtelne aromaty. Z tego powodu bardzo delikatna, kwiatowa kawa może w cappuccino stracić część swojego charakteru.

Kawa specialty i Chilled Brew

Ciekawą możliwością wybranych wyższych modeli NIVONA jest również Chilled Brew. Ekspres może przygotować chłodniejszą wersję espresso, kawy lub americano w znacznie krótszym czasie niż klasyczne Cold Brew.

Trzeba pamiętać, że Chilled Brew nie jest klasycznym cold brew przygotowywanym poprzez wielogodzinną macerację zmielonej kawy w zimnej wodzie. To inna metoda przygotowania napoju. Kawa jest łagodna, delikatniejsza i chłodna w smaku.

Kawa specialty może jednak dawać tutaj bardzo ciekawe rezultaty. Owocowa Kolumbia, Etiopia czy kawa poddana obróbce naturalnej może dobrze sprawdzić się jako chłodna kawa podawana samodzielnie, z lodem albo jako baza kawowego napoju.

Chilled Brew znajdziemy w ekspresach: NIVO 8'107, NIVO 8'112, NIVO 9'101, NIVO 9'103, NIVO 8'141 Pro.

Czysty ekspres to lepsza kawa

Regularna pielęgnacja jest ważna również z punktu widzenia smaku. Olejki kawowe i drobinki zmielonych ziaren pozostające wewnątrz ekspresu z czasem mogą wpływać na aromat kolejnych napojów.

Jedną z zalet ekspresów NIVONA jest wyjmowana jednostka zaparzająca. Można ją wyjąć i regularnie przepłukiwać pod bieżącą wodą.

Urządzenia mają również automatyczne programy płukania, czyszczenia i odkamieniania. W modelach z systemem mlecznym bardzo ważne jest również regularne czyszczenie przewodów i elementów mających kontakt z mlekiem.

Przy dobrej kawie higiena ekspresu naprawdę staje się częścią receptury. Nawet bardzo dobre ziarna nie będą smakować właściwie, jeśli przygotujemy je w zaniedbanym urządzeniu.

Jak ustawić NIVONĘ pod nową kawę specialty?

Nie trzeba od razu eksperymentować ze wszystkimi parametrami. W Konesso proponujemy prostą kolejność:

1. Wsyp świeże ziarna. Najlepiej nie mieszać ich z dużą ilością poprzedniej kawy znajdującej się w zbiorniku.
2. Zacznij od środkowego ustawienia młynka. Najpierw sprawdź smak, a dopiero później koryguj mielenie.
3. Przygotuj espresso lub niewielką kawę czarną.
4. Przetestuj profile Aroma Balance. Pozostałe parametry na tym etapie zostaw bez zmian.
5. Wybierz profil, który najlepiej pasuje do danych ziaren.
6. Skoryguj temperaturę.
7. W razie potrzeby zmień stopień mielenia o jeden poziom.
8. Na końcu dopasuj moc i objętość napoju.

W modelach oferujących programowanie na żywo parametry można dodatkowo dopasowywać podczas przygotowywania napoju. Po znalezieniu odpowiedniej receptury warto zapisać ją w pamięci ekspresu jako własną kawę.

Dzięki temu kolejne przygotowanie tej samej kawy będzie wymagało już tylko wyboru zapisanego przepisu.

Najczęstsze błędy przy kawie specialty w ekspresie automatycznym

Zbyt jasne ziarna

Bardzo jasny profil przygotowany typowo pod metody przelewowe może w automacie dać kawę wyraźnie kwaśną i mniej słodką. Na początek bezpieczniejszym wyborem będzie specialty palone pod espresso albo omniroast.

Zmienianie wszystkich ustawień jednocześnie

Jeśli jednocześnie zmienimy mielenie, temperaturę, moc i profil Aroma Balance, trudno będzie określić, który parametr rzeczywiście poprawił smak.

Za duża objętość napoju

Jeśli chcemy przygotować dużą kawę, nie zawsze najlepszym rozwiązaniem jest przepuszczanie coraz większej ilości wody przez jedną porcję zmielonych ziaren. Warto sprawdzić americano albo napój przygotowany z większej liczby porcji.

Ignorowanie jakości wody

Świetne ziarna nie rozwiążą problemu nieodpowiedniej wody. Jej jakość wpływa zarówno na ekstrakcję, jak i stan techniczny ekspresu.

Brudna jednostka zaparzająca

Stare pozostałości kawy i olejki osadzające się wewnątrz urządzenia mogą bardzo skutecznie przykryć subtelne aromaty kawy specialty.

Które ekspresy NIVONA najlepiej nadają się do kaw specialty?

Nie trzeba kupować najdroższego ekspresu NIVONA, aby zauważyć różnice pomiędzy wysokiej jakości ziarnami. Już modele wyposażone w Aroma Balance oraz możliwość regulacji mielenia, temperatury, mocy i objętości napoju pozwalają sporo eksperymentować.

Im wyższy model, tym zazwyczaj większa swoboda personalizacji. Szczególnie interesujące dla osób lubiących testować różne kawy są serie NIVO 8000 i NIVO 9000, które oferują rozbudowane profile Aroma Balance i nowoczesną jednostkę zaparzającą RomaticaPlus.

W wybranych modelach dostępna jest jednostka mieszcząca do 16 g kawy, a bardziej zaawansowane urządzenia pozwalają zapisywać wiele własnych receptur oraz korzystać z funkcji Chilled Brew.

Nie oznacza to, że specialty smakuje dobrze wyłącznie w topowych ekspresach. Droższe urządzenie daje przede wszystkim więcej możliwości dopasowania sposobu parzenia do konkretnych ziaren.

Czy kawa specialty w NIVONIE smakuje tak samo jak z V60?

Nie. I nie powinna.

V60 pozwala uzyskać lekką, klarowną kawę i bardzo dobrze pokazuje delikatne aromaty, szczególnie w jasno palonych ziarnach.

NIVONA przygotowuje kawę w zupełnie inny sposób. Napar będzie miał większą koncentrację, inne body i inną strukturę.

Nie warto więc oceniać automatu wyłącznie na podstawie pytania: czy zrobi dokładnie taką kawę jak V60?. Znacznie lepiej zapytać:

Czy z dobrego ziarna potrafi przygotować wyraźnie ciekawszą i smaczniejszą kawę niż ze zwykłej mieszanki?

Naszym zdaniem zdecydowanie tak.

Czy warto kupować kawę specialty do ekspresu NIVONA?

Tak, szczególnie jeśli pijesz dużo espresso i kaw czarnych oraz lubisz poznawać różne ziarna.

Nie trzeba od razu zaczynać od najdroższych mikrolotów czy bardzo jasno palonych kaw. Do ekspresu automatycznego rozsądniejszym początkiem może być dobre specialty z Brazylii, Kolumbii, Gwatemali albo blend wypalony pod espresso.

Później można sięgać po bardziej owocowe i wymagające kawy i sprawdzać, jak reagują na różne ustawienia Aroma Balance, temperatury czy młynka.

NIVONA ma tutaj dużą zaletę: pozwala eksperymentować ze smakiem, ale nie wymaga codziennej pracy jak przy ekspresie kolbowym. Gdy znajdziemy odpowiednią recepturę, możemy ją zapisać i wracać do niej przy kolejnych filiżankach.

Najczęściej zadawane pytania